PESA ve TESA, ejakülatta sperm bulunmayan veya sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde epididim veya testis dokusundan sperm elde edilmesini sağlayan minimal invaziv yöntemlerdir. Bu spermler tüp bebek tedavisinde kullanılabilir.
İnfertilite yani kısırlık, günümüzde birçok çiftin karşılaştığı önemli sağlık sorunlarından biridir. Gebelik planlayan çiftlerin yaklaşık olarak belirli bir kısmında erkek faktörü infertilitesi görülmektedir. Erkek infertilitesi, sperm üretimi, sperm kalitesi veya sperm taşınması ile ilgili çeşitli sorunlar nedeniyle ortaya çıkabilir. Bazı erkeklerde ise ejakülasyon sırasında sperm bulunmayabilir veya sperm sayısı son derece düşük olabilir. Bu durumlarda yardımcı üreme teknikleri kapsamında farklı sperm elde etme yöntemleri kullanılabilir.
Modern üreme tıbbında sperm hücrelerinin elde edilmesi için geliştirilen çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Bu yöntemler sayesinde ejakülatta sperm bulunmayan veya sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde bile sperm elde edilmesi mümkün olabilir. Bu spermler daha sonra tüp bebek tedavilerinde kullanılabilir. Özellikle mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi ile tek bir sperm hücresi kullanılarak döllenme sağlanabilmektedir.
Erkek infertilitesinde kullanılan önemli yöntemlerden ikisi PESA (Perkütan Epididimal Sperm Aspirasyonu) ve TESA (Testiküler Sperm Aspirasyonu) işlemleridir. Bu yöntemler cerrahi olarak sperm elde edilmesini sağlayan minimal invaziv işlemler arasında yer alır. Bu teknikler sayesinde daha önce çocuk sahibi olma şansı bulunmayan birçok çift için gebelik elde etmek mümkün olabilmektedir.
Türkiye, infertilite tedavileri konusunda gelişmiş sağlık altyapısı ve deneyimli uzmanları sayesinde bu işlemlerin güvenli şekilde uygulandığı ülkelerden biridir. Doç Dr. Nazlı Korkmaz, infertilite tedavisi sürecinde çiftleri bütüncül şekilde değerlendirerek gerekli durumlarda PESA veya TESA gibi sperm elde etme yöntemlerinin planlanmasına yardımcı olur.
Sperm elde etme yöntemleri, ejakülatta sperm bulunmayan veya sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde testis veya epididim bölgesinden sperm hücrelerinin elde edilmesini sağlayan tıbbi işlemlerdir. Bu yöntemler genellikle yardımcı üreme teknikleri kapsamında uygulanır.
Normal şartlarda sperm hücreleri testislerde üretilir ve epididim adı verilen kanallar aracılığıyla taşınarak ejakülasyon sırasında dışarı atılır. Ancak bazı durumlarda bu süreçte bozukluklar meydana gelebilir. Sperm üretimi normal olsa bile sperm kanallarındaki tıkanıklık nedeniyle ejakülatta sperm bulunmayabilir. Bu gibi durumlarda sperm hücreleri doğrudan testis veya epididimden elde edilebilir.
PESA, epididim adı verilen sperm depolama kanalından ince bir iğne yardımıyla sperm elde edilmesini sağlayan bir işlemdir. Bu yöntem genellikle sperm kanallarındaki tıkanıklığa bağlı azoospermi durumlarında uygulanır.
PESA işlemi minimal invaziv bir yöntemdir ve genellikle lokal anestezi altında yapılabilir. Epididimden alınan sıvı embriyoloji laboratuvarında incelenir ve sperm hücreleri ayrıştırılır. Elde edilen spermler daha sonra tüp bebek tedavisinde kullanılabilir.
TESA, testis dokusundan ince bir iğne yardımıyla sperm elde edilmesini sağlayan bir yöntemdir. Bu işlem özellikle sperm üretiminin testis içinde bulunduğu ancak ejakülasyon sırasında dışarı çıkmadığı durumlarda uygulanabilir.
TESA işlemi sırasında testis dokusundan küçük miktarda örnek alınır ve bu örnek embriyoloji laboratuvarında incelenir. Laboratuvar ortamında sperm hücreleri ayrıştırılır ve tüp bebek tedavisinde kullanılabilir.
PESA ve TESA işlemleri her infertilite hastasında uygulanmaz. Bu yöntemler genellikle belirli erkek infertilitesi durumlarında tercih edilir.
Sperm üretimi normal olmasına rağmen sperm kanallarındaki tıkanıklık nedeniyle ejakülatta sperm bulunmayan hastalarda PESA yöntemi uygulanabilir.
Şiddetli sperm azlığı olan bazı hastalarda testis dokusundan sperm elde edilmesi gerekebilir.
Vazektomi sonrası sperm kanalları kapatıldığı için ejakülatta sperm bulunmaz. Bu durumlarda sperm epididim veya testisten elde edilebilir.
Bazı durumlarda ejakülat sperm kalitesi yetersiz olabilir. Bu gibi durumlarda testisten elde edilen spermler kullanılabilir.
PESA ve TESA işlemleri genellikle kısa süren cerrahi işlemler olup belirli aşamalarla gerçekleştirilir.
İşlem öncesinde hastanın sperm analizi, hormon testleri ve genel sağlık durumu değerlendirilir.
İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır ve hasta aynı gün taburcu edilebilir.
PESA işleminde epididimden, TESA işleminde ise testis dokusundan sperm elde edilir.
Alınan örnek embriyoloji laboratuvarında incelenir ve sperm hücreleri ayrıştırılır.
Elde edilen spermler mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi ile yumurta hücreleri ile döllenir.
| Aşama | Uygulama | Amaç | Hasta Açısından Önemi |
|---|---|---|---|
| Tanı süreci | Sperm analizi ve hormon testleri | İnfertilite nedenini belirlemek | Doğru tedavi planı oluşturulur |
| PESA işlemi | Epididimden sperm aspirasyonu | Sperm elde etmek | Tıkayıcı azoospermi için uygundur |
| TESA işlemi | Testis dokusundan sperm alınması | Sperm üretimini değerlendirmek | Şiddetli infertilite durumlarında uygulanır |
| ICSI işlemi | Mikroenjeksiyon yöntemi | Döllenme sağlamak | Gebelik oluşmasını sağlar |
PESA ve TESA işlemleri öncesinde hastaların ayrıntılı infertilite değerlendirmesinden geçmesi gerekir. Sperm analizi, hormon testleri ve fiziksel muayene yapılır. Ayrıca işlem öncesinde bazı yaşam tarzı faktörleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
İşlem sonrası hastaların kısa süreli istirahat etmesi önerilir. Ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı ve doktor kontrolleri aksatılmamalıdır.
Bu işlemlerin başarısı birçok faktöre bağlıdır. Hastanın yaşı, altta yatan infertilite nedeni, testis dokusunun durumu ve embriyoloji laboratuvarının deneyimi bu faktörler arasında yer alır.
PESA ve TESA yöntemleri minimal invaziv işlemler olup sperm elde edilmesini sağlayabilir. Bu sayede ejakülatta sperm bulunmayan erkeklerde bile tüp bebek tedavisi uygulanabilir.
Sperm elde etme işlemleri deneyim gerektiren tıbbi uygulamalardır. Bu nedenle işlemlerin deneyimli bir ekip tarafından yapılması büyük önem taşır. Doç. Dr. Nazlı Korkmaz, infertilite tedavisi sürecinde çiftleri kapsamlı şekilde değerlendirerek en uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesine yardımcı olur.
PESA ve TESA yöntemleri, erkek infertilitesi tedavisinde önemli bir yere sahiptir. Bu yöntemler sayesinde ejakülatta sperm bulunmayan erkeklerde bile sperm elde edilerek tüp bebek tedavisi uygulanabilir ve birçok çift için gebelik şansı oluşturulabilir.
Randevu Alın — Tüm sorularınız için
